Paramaribo 14 maart 1982 militaire strubbelingen

(Frans schrijft)  Lieve Ma,

hier weer een teken van leven van ons. Zoals jullie waarschijnlijk beter weten dan wij, hebben we weer spannende dagen achter de rug. Dit briefje dient daarom om te laten weten dat we het allemaal goed maken, en geen nadelige gevolgen van het een en ander hebben ondervonden.

De militaire activiteiten hebben zich voornamelijk in de binnenstad afgespeeld, tussen fort Zeelandia en de Memre Boekoe kazerne aan de Gemene Landsweg. Zoals jullie weten wonen we aan de rand van de stad, zo'n zes kilometer van het centrum verwijderd.

De situatie bij ons thuis, op de morgen van 11 maart was als volgt: Ik zal om half zeven met Sjaak Wester te ontbijten om om zeven uur op het werk te kunnen zijn. (op 26 februari zijn Sjaak en Suzan bij ons ingekwartierd en hebben de plaats ingenomen van Rinus en Marlies, die op dat moment juist een week weg waren. Sjaak werkt bij een pas opgerichte overheidsinstantie, die moet zorgen voor de bevordering van productie en export) Marloes was al op. Marga en Suzan lagen nog in bed.

Plotseling hoorde ik wat knallen en ik maakte tegenover Sjaak een grappig bedoelde opmerking; "Het lijkt wel of er geschoten wordt!" Sjaak vertrok op de fiets naar het werk. Even later riep onze buurvrouw Annelies Marga, en deelde mee dat er geschoten was op het kampement, en dat op de radio de ouders werd aangeraden hun kinderen thuis te houden.

We zetten haastig de radio aan. Maar van de vijf verschillende radiostations bleek alleen Radio Radika flash berichten over de situatie door te geven. De ander zenders gaven slechts stilte, of muziek.

Ik ben nog even naar de universiteit gegaan om te zien hoe de situatie daar was. Al gauw werd echter doorgegeven dat alle scholen en andere onderwijsinstellingen tot nader order gesloten waren.

Toen ik weer thuis kwam, bleek ook Jaac al weer thuis te zijn. De berichte van Radika waren uiterst summier. Langzaam werd duidelijk, dat een groep militairen onder leiding van Rambocus en Hawker de controle over de kazerne hadden overgenomen en dat Bouterse en consorten hun toevlucht hadden gezocht in fort Zeelandia. Om half tien verdween ook Radio Radika uit de lucht, waarna we tot vier uur, half vijf verstoken bleven van alle nieuws.

Na ons middagslaapje ben ik naar onze overburen, Jeannette en Charlie gestapt, die zoals gewoonlijk op hun balkon een biertje zaten te drinken. Ze hadden Nederlandse kennissen op bezoek, die beschikten over een kortegolfontvanger, waarmee ze Radio Nederland konden ontvangen. Jeanette meende echter dat ik voor haar gekomen was, want ze bleek jarig te zijn .Na het nuttigen van enkele biertjes vertrok ik weer naar huis met de informatie, op welke frequenties en hoe laat Radio Nederland te beluisteren zou zijn.

Om zes uur afgestemd op Radio Nederland, waardoor we eindelijk een beetje zicht op de situatie kregen. Tegelijk bleek dat ook de SRS, de Staats Radio Suriname, weer in de lucht was. Kennelijk in handen van de opstandelingen. Er werd een verklaring voorgelezen namens de "Nationale Bevrijdings Raad", waarin werd medegedeeld dat zij het gezag hadden overgenomen, dat binnen drie maanden algemene en geheime verkiezingen zouden worden gehouden en dat zo snel mogelijk daarna de militairen terug zouden gaan naar de kazerne.

Kort daarop bleek dat ook de STVS, de Surinaamse Televisie Stichting, een uitzending verzorgde. Maar dan voor de tegenpartij. Sergeant Majoor Horb en Neede veerschenen in beeld met de verzekering dat alles onder controle was. Militairen werden opgeroepen naar fort Zeelandia te komen. Daarna werd het normale televisieprogramma afgewerkt. Het enige dat ontbrak was het binnenlandse nieuws. Een aantal keren werd het programma onderbroken door mededelingen en verklaringen van de Nationale Bevrijdings Raad. Zij vertelden de kijkers dat paniek niet nodig was. "U bent bevrijd!" en "Een aantal regeringen binnen en buiten onze regio hebben ons al erkend!"

Op de SRS was ondertussen een kort interview te horen met de nieuwe machthebbers: luitenant Rambocus en sergeant majoor Hawker. Zij voelden zich beiden op dit moment "Kind van de Natie" De coup zou al lang van te voren zijn voorbereid. Minstens enkele weken. De omroeper maande ons de avond rustig door te brengen bij een glaasje coca-cola. Reeds zou de Raad contact hebben met politieke partijen, culturele organisaties, religieuze leiders en sportverenigingen. Afgeraden werd om naar andere zenders te luisteren dan de officiële staatsradio. Daarna liet men een pandit (hindoe priester) opdraven, die op deze avond vol paniek de mensen met een rustgevend gebed moest kalmeren.

Ondertussen bleek er inderdaad een andere zender in de lucht gekomen, via welke de groep Bouterse kenbaar maakte in zijn totaliteit in tact te zijn binnen het fort. Dat overlopers in grote getale binnen kwamen. Dat enkele aanvallen op het fort waren afgeslagen. En dat onverantwoordelijke avonturiers alleen de kazerne onder controle hadden. Dat hierop binnenkort een aanval zou worden uitgevoerd en dat militairen, die zich in de kazerne bevinden worden opgeroepen zich te melden bij het fort.

Om elf uur zijn we maar naar bed gegaan. Met onze draagbare radio. We luisterden nog even naar beide zenders. Op de ene doorlopend marsmuziek: de bevrijdingsbeweging. Op de andere een eindeloos repeterende band met een oproep van de Nationale Militaire Raad aan militairen om zich te melden bij het fort. Na een half uurtje zijn we maar gaan slapen.

Om vier uur schrokken we weer wakker van zware explosies. Drie kwartier konden we genieten van een concert van mortieren, mitrailleurs en geweren. Toen was het weer stil. Marga viel weer in slaap maar ik kon de slaap niet meer vatten.

Tegen half zeven zetten we de radio weer aan. Nog steeds vrolijke marsmuziek. De berichten van de omroeper wekten het vermoeden dat de bevrijdingsbeweging aan de winnende hand was. In de nacht was er druk verleg geweest met geestelijke leiders en politieke topmannen. Vijf en zeventig procent was al op de hand van de bevrijdingsbeweging. Bouterse en Horb zouden in een patrouillevaartuig op de vlucht zijn geslagen richting zee. Oud militairen werden opgeroepen zich in het kampement te melden. Wat later viel de zender. Dat leek ons al een veeg teken voor de bevrijdingsbeweging.

Omstreeks negen uur zette Marga de televisie aan. Bart van Duren was ondertussen op bezoek gekomen. Het scherm bleek weer te zijn overgenomen door de groep Bouterse. Van een paniekerige stemming bleek geen sprake meer. Een reporter voerde een interview met de gewonde, krijgsgevangen gemaakte Hawker. Hij was gewond geraakt tijdens de acties van vanmorgen en overgebracht naar het Academisch Ziekenhuis. De soldaten in het fort hebben daar lucht van gekregen en hebben hem van het ziekenhuisbed gelicht en naar het fort overgebracht. Hij riep Rambocus op de zaak op te geven en de soldaten in het kamp riep hij op zich over te geven. Ook als Rambocus anders zou willen. Horb was in allerbeste stemming. Hij deelde mee dat de hele NMR top in fort Zeelandia verzameld was. Dat overlopers bleven binnenstromen. En dat men dacht binnen enkele uren de laatste tegenstand in het kampement op te ruimen.

's Middags was er een emotionele oproep op de radio van de broer van Rambocus, namens de diep bedroefde familie, om zich over te geven of desnoods zelfmoord te plegen. Hij zou zijn familie te schande hebben gemaakt. Waarom was hij terug gekomen uit Nederland, waar hij toch een goede baan had bij het leger? Hier in Suriname was er toch geen toekomst voor hem? Hij had hem nog zo gewaarschuwd, toen hij enkele maanden geleden zijn studie begon te verwaarlozen en contact zocht met militairen Enz.enz.

Die middag hoorden we nog wat schieten in de verte. Een helikopter vloog over richting Nickerie. Via Radio Nederland hoorden we om zes uur 's avonds dat Rambocus met een aantal getrouwen het hazenpad had gekozen en dat de kazerne weer in handen was van de NMR. Op de televisie beelden van de heroverde kazerne en verslagen van wat er allemaal gebeurd was van Bouterse. De Coup was voorbij.

Het is nu maandagavond 15 maart. Hawker is inmiddels terechtgesteld. Baul Oemrawsingh, professor aan de juridische faculteit, beschuldigd van medeplichtigheid aan de coup, is dood aangetroffen in Nickerie. Rambocus is met enkele getrouwen nog voortvluchtig. Aanstaande vrijdag is er een huldigingsmanifestatie gepland. Alles is weer als van ouds.

Met Marga en de aanstaande baby gaat alles de goede kant op. Ze moet wel veel liggen van wege de bloeddruk. Ze loopt een beetje moeilijk omdat ze last krijgt van haar oude hechtingen. Ook heeft ze veel last van maagzuur en de activiteiten van de baby in haar baarmoeder. Regelmatig roept Marga "Oei" of "Auw" vanwege de schoppen, die ze te incasseren krijgt. Als alles goed blijft gaan komt de baby over een week of drie. Hij of zij krijgt dan onmiddellijk van Marga op zijn of haar falie vanwege al die schoppen. De bevalling zal plaats vinden in het DiakonessenZiekenhuis, waar Marga ook de zwangerschapsgymnastiek heeft gevolgd.

De vooruitzichten zijn, dat we begin oktober terug naar Nederland zullen komen. Verdere verlenging van het contract hier trekt mij op dit moment niet zo aan. Wat ik dan in Nederland ga doen weet ik nog niet.

Zo, dit was ten gevolge van de omstandigheden een wat uit zijn krachten gegroeide brief. Waarin ik nog bijna vergat te vertellen dat ik met mannenkoor Harmonie naar Nickerie ben geweest om ze op de vleugel te begeleiden bij een concert. Het zelfde concert hebben we ook in Paramaribo gegeven. Daarbij werden de liederen afgewisseld met het serveren van een echte Surinaamse maaltijd. Dit was iets nieuws voor Suriname.

En nu de groeten van Marga, Marloesje, mij en ....?

Tot schrijfs.

Een boeiende, een uur durende, documentaire die in 2018 in Suriname is gemaakt over de coup van Rambocus en Hawker vanuit het gezichtspunt van de groep Bouterse via de volgende link:

https://www.youtube.com/watch?v=bzM3ba50xi8